ekrankarti.com.tr alan adı ve platform, yatırım ve marka iş birliklerine açıktır

Ekran Kartı Sözlüğü

VRAM'den DLSS'e, undervolt'tan 12V-2x6'ya: ekran kartlarıyla ilgili 76 terimin kısa ve anlaşılır açıklaması.

#

%1 low
%1 low, ölçülen karelerin en yavaş %1'lik diliminin ortalama FPS değeridir.
12V-2x6
12V-2x6, ATX 3.1 standardıyla gelen ve tek kabloyla 600 W'a kadar güç taşıyabilen 16 pinli ekran kartı güç konnektörüdür.

A

AIB
AIB (Add-in Board) iş ortakları; ASUS, MSI, Gigabyte, Sapphire, PowerColor gibi, çip üreticisinden GPU satın alıp kendi kartlarını tasarlayan ve satan firmalardır.
Anti-Lag
Anti-Lag, AMD'nin giriş gecikmesini azaltan teknolojisidir.
AV1
AV1, telifsiz ve H.264'e göre aynı kalitede belirgin şekilde daha düşük bit hızı sunan video kodlama standardıdır.

B

Bellek bant genişliği
Bellek bant genişliği, GPU'nun saniyede VRAM'e okuyup yazabileceği veri miktarıdır ve GB/s ile ifade edilir.
Bellek veri yolu
Bellek veri yolu, GPU ile VRAM arasında aynı anda kaç bit veri taşınabildiğini gösterir (örneğin 128-bit, 256-bit, 384-bit).
Blower fan
Blower (türbin) tipi soğutucu, sıcak havayı kartın arkasından doğrudan kasa dışına üfleyen tek fanlı tasarımdır.
Boost saat hızı
Boost saat hızı, GPU'nun güç ve sıcaklık sınırları elverdiğinde ulaşmayı garanti ettiği tipik yüksek çalışma frekansıdır.

C

Chiplet
Chiplet tasarımı, bir işlemcinin tek büyük kalıp yerine birden fazla küçük kalıptan oluşturulmasıdır.
Coil whine
Coil whine, ekran kartındaki güç bobinlerinin yüksek yük ve yüksek FPS'de titreşerek çıkardığı tiz vınlama sesidir.
Compute Unit
Compute Unit (CU), AMD GPU'larında stream işlemcileri, doku birimlerini, ışın izleme hızlandırıcısını ve yapay zekâ hızlandırıcılarını bir arada barındıran yapı taşıdır.
CUDA çekirdeği
CUDA çekirdeği, NVIDIA GPU'larındaki temel paralel işlem birimidir.

Ç

Çoklu kare üretimi
Çoklu kare üretimi, NVIDIA'nın DLSS 4 ile RTX 50 serisine getirdiği ve her işlenen kare için 3 kareye kadar ek kare üreten teknolojidir.

D

Darboğaz
Darboğaz, sistemdeki bir bileşenin diğerlerinin tam performansla çalışmasını engellemesidir.
DDU
DDU, ekran kartı sürücülerini tüm kalıntılarıyla birlikte kaldıran ücretsiz bir araçtır.
DisplayPort 2.1
DisplayPort 2.1, UHBR13.5 ve UHBR20 modlarıyla 80 Gbps'ye kadar bant genişliği sunan görüntü arayüzüdür.
DLSS
DLSS, NVIDIA'nın yapay zekâ tabanlı ölçekleme teknolojisidir.

E

eGPU
eGPU, masaüstü ekran kartının Thunderbolt veya USB4 bağlantılı harici bir kutu içinde dizüstü bilgisayara bağlanmasıdır.

F

Founders Edition
Founders Edition, NVIDIA'nın kendi tasarladığı ve sattığı referans ekran kartlarıdır.
FPS
FPS (frames per second), ekran kartının saniyede ürettiği görüntü sayısıdır.
Frame time
Frame time, bir karenin ekrana gelmesi için geçen süredir ve milisaniye ile ölçülür.
FreeSync
FreeSync, AMD'nin VESA Adaptive-Sync standardına dayanan uyarlanabilir yenileme hızı teknolojisidir.
FSR
FSR, AMD'nin ölçekleme teknolojisidir.

G

G-Sync
G-Sync, NVIDIA'nın uyarlanabilir yenileme hızı teknolojisidir; monitörün yenileme hızını ekran kartının kare hızına eşitleyerek yırtılma ve takılmayı azaltır.
GDDR5
GDDR5, 2008'den 2010'ların sonuna kadar ekran kartlarında standart olan grafik bellek türüdür.
GDDR5X
GDDR5X, Micron'un GDDR5'i geliştirerek ürettiği ve pin başına 10-11,4 Gbps'ye ulaşan ara nesil bellek türüdür.
GDDR6
GDDR6, 2018'den beri ekran kartlarında en yaygın kullanılan grafik bellek standardıdır.
GDDR6X
GDDR6X, Micron'un NVIDIA ile geliştirdiği ve PAM4 sinyalleme kullanarak GDDR6'dan daha yüksek hız sağlayan bellek türüdür.
GDDR7
GDDR7, RTX 50 serisiyle 2025'te tüketici kartlarına gelen yeni nesil grafik bellektir.
Güç kaynağı
Güç kaynağı (PSU), bilgisayardaki tüm bileşenlere elektrik sağlayan ünitedir.

H

HBM
HBM, bellek yongalarının üst üste istiflenip GPU'nun yanına aynı paket üzerinde yerleştirildiği, çok geniş veri yoluna sahip bellek türüdür.
HDMI 2.1
HDMI 2.1, 48 Gbps'ye kadar bant genişliğiyle 4K 120 Hz ve üzeri, değişken yenileme hızı (VRR) ve otomatik düşük gecikme modunu destekleyen görüntü arayüzüdür.
Hotspot sıcaklığı
Hotspot sıcaklığı, GPU kalıbı üzerindeki çok sayıdaki sensör arasından en yüksek değeri gösterir.

I

Infinity Cache
Infinity Cache, AMD'nin RDNA 2 ile tanıttığı ve GPU'nun yakınında bulunan büyük son seviye önbellektir.

İ

iGPU
iGPU, işlemcinin içinde bulunan entegre grafik birimidir.

K

Kalıp
Kalıp (die), silikon levhadan kesilen ve GPU devrelerini içeren çiptir.
Kare üretimi
Kare üretimi, gerçekten işlenen iki kare arasına yapay zekâ veya optik akış analiziyle ara kareler ekleyerek ekrandaki FPS'yi artıran tekniktir.

L

L2 önbellek
L2 önbellek, GPU içindeki SM veya CU'ların paylaştığı hızlı bellektir.

M

Madencilik kartı
Madencilik kartı, kripto para madenciliğinde uzun süre kesintisiz çalıştırılmış ekran kartıdır.
Mobil GPU
Mobil GPU, dizüstü bilgisayarlarda kullanılan ekran kartıdır.

N

Nanometre süreci
Nanometre süreci, çipin üretildiği teknoloji düğümünü ifade eder (örneğin TSMC N4P, Samsung 8N).
Native çözünürlük
Native çözünürlük, oyunun ölçekleme olmadan doğrudan monitörün fiziksel çözünürlüğünde işlenmesidir.
NVENC
NVENC, NVIDIA kartlarındaki donanımsal video kodlayıcıdır.

O

Overclock
Overclock, GPU çekirdek ve bellek frekanslarını fabrika değerlerinin üzerine çıkararak performans artırma işlemidir.

P

Path tracing
Path tracing, ışın izlemenin en kapsamlı biçimidir; sahnedeki tüm aydınlatma ışınların birden çok sekmesiyle hesaplanır.
PCIe
PCIe, ekran kartının anakarta bağlandığı yüksek hızlı arayüzdür.

Q

Quantization
Quantization, yapay zekâ modellerinin ağırlıklarının daha düşük bit hassasiyetine (örneğin 16-bit'ten 4-bit'e) indirilmesidir.

R

Rasterizasyon
Rasterizasyon, 3B üçgenleri ekrandaki piksellere dönüştüren klasik görüntü işleme yöntemidir.
Ray tracing
Ray tracing (ışın izleme), ışığın sahnedeki fiziksel davranışını simüle ederek gerçekçi yansıma, gölge ve global aydınlatma üreten görüntü işleme tekniğidir.
Referans tasarım
Referans tasarım, çip üreticisinin (NVIDIA, AMD, Intel) kendi kart, devre ve soğutucu tasarımıdır.
Reflex
NVIDIA Reflex, CPU ile GPU arasındaki işlem kuyruğunu küçülterek sistem gecikmesini (tıklamadan ekrana kadar geçen süre) azaltan teknolojidir.
Resizable BAR
Resizable BAR, işlemcinin ekran kartı belleğinin tamamına tek seferde erişebilmesini sağlayan PCIe özelliğidir.
ROP
ROP, işlenmiş piksel verilerini son görüntüye yazan, kenar yumuşatma ve karıştırma (blending) işlemlerini yapan birimdir.
RT çekirdeği
RT çekirdeği, ışın izleme sırasında ışınların sahnedeki nesnelerle kesişim testlerini (BVH geçişi) donanımsal olarak hızlandıran birimdir.

S

Shader
Shader, GPU üzerinde çalışan ve piksellerin rengini, ışıklandırmasını veya geometrinin biçimini hesaplayan küçük programdır.
Shader derleme takılması
Shader derleme takılması, oyunun gölgelendiricileri oynanış sırasında ilk kez derlediği anlarda yaşanan kısa donmalardır.
Sıvı soğutma
Ekran kartında sıvı soğutma, hazır AIO (all-in-one) çözümler veya özel su bloklarıyla yapılır.
SLI ve CrossFire
SLI (NVIDIA) ve CrossFire (AMD), birden fazla ekran kartını aynı oyunda birlikte çalıştırma teknolojileriydi.
SM
SM (Streaming Multiprocessor), NVIDIA GPU'larında CUDA çekirdeklerini, Tensor çekirdeklerini, RT çekirdeğini ve önbelleği bir araya getiren işlem bloğudur.
Stream işlemci
Stream işlemci, AMD Radeon GPU'lardaki temel gölgelendirici işlem birimidir; NVIDIA'daki CUDA çekirdeğinin karşılığıdır.
Sürücü
Sürücü, işletim sisteminin ve oyunların ekran kartıyla iletişim kurmasını sağlayan yazılımdır.

T

TDP
TDP (Thermal Design Power), bir ekran kartının tipik yük altında tükettiği ve soğutucunun atması gereken güç miktarını ifade eder.
Tensor çekirdeği
Tensor çekirdeği, NVIDIA GPU'larında matris çarpımlarını hızlandırmak için tasarlanmış özel birimdir.
Termal macun
Termal macun, GPU kalıbı ile soğutucu arasındaki mikroskobik boşlukları doldurarak ısı iletimini sağlayan maddedir.
Termal pad
Termal pad, bellek yongaları ve güç aşaması bileşenleri gibi soğutucuya tam temas etmeyen parçalar için kullanılan yumuşak ısı iletim yastığıdır.
Termal throttling
Termal throttling, GPU'nun güvenli sıcaklık sınırına ulaştığında kendini korumak için saat hızını düşürmesidir.
TFLOPS
TFLOPS, GPU'nun saniyede kaç trilyon kayan nokta işlemi yapabildiğini gösteren teorik değerdir.
TMU
TMU, dokuları 3B yüzeylere uygulayan ve doku filtreleme yapan birimdir.
TOPS
TOPS (trillion operations per second), genellikle INT8 veya FP4/FP8 gibi düşük hassasiyetli yapay zekâ işlemleri için verilen teorik değerdir.

U

Undervolt
Undervolt, GPU'nun belirli bir frekansta daha düşük voltajla çalışmasını sağlayarak güç tüketimini ve ısıyı azaltma işlemidir.
Upscaling
Upscaling, oyunu monitör çözünürlüğünden daha düşük bir çözünürlükte işleyip ekrana yüksek çözünürlükte sunma tekniğidir.

V

VRAM
VRAM, ekran kartının üzerinde bulunan ve dokular, kare arabellekleri, gölgelendirici verileri gibi grafik verilerini tutan özel bellektir.
VSync
VSync, ekran kartının kare üretimini monitörün yenileme hızına kilitleyerek ekran yırtılmasını önler.

X

Xe çekirdeği
Xe çekirdeği, Intel Arc GPU'larının temel yapı taşıdır.
XeSS
XeSS, Intel'in yapay zekâ tabanlı ölçekleme teknolojisidir.